Vermezse mabud neylesin sultan Mahmut kimin sözü?

Sultan Mahmut'un "Vermeyince Mabud, neylesin Sultan Mahmut?" sözü, derin bir felsefi anlam taşır ve insanın iradesinin ötesinde bir güç olduğunu vurgular. Bu söz, bir olay üzerinden şekillenen bir hikaye ile halk arasında yaygınlaşmış ve zamanla kadere dair bir dersi simgeler hale gelmiştir. Padişahın karşılaştığı talihsizlikler, insanın elinden gelenin ötesinde olan durumların varlığını hatırlatırken, aynı zamanda da insanın kendi çabalarının yetersiz kaldığı anları düşündürmektedir.

"Vermeyince Mabut Neylesin Sultan Mahmut" sözü, Sultan Mahmut'a atfedilen bir sözdür.

Bu sözün hikayesi şu şekildedir:

Sultan Mahmut, bir gün tebdil-i kıyafet yaparak şehri dolaşır ve bir kahvehanede "Tıkandı Baba" lakaplı bir adamla karşılaşır. İhtiyara bir tepsi baklava verilir ve yolda satması söylenir. Baklavanın her diliminin altından altın çıkar ve Yahudi bir komşuya satılır. Bayram günü Sultan Mahmut, ihtiyarı huzuruna çağırır ve durumu sorar. İhtiyar, olanları anlatır. Sultan Mahmut, ihtiyara bir şans daha vermek ister.

Sultan Mahmut, etrafındakilere ferman buyurarak, "Bu ihtiyarı hazine dairesine sokun, eline de bir kürek verin ve kendisinden başka hiç kimse içeri girmesin. Küreği daldırsın, kürekte ne kadar altın çıkarsa ihtiyara verilsin" der. İhtiyar, heyecandan küreği ters tutar ve hazineye daldırdığında sadece bir altın küreğe gelir.

Olay karşısında iyice şaşkına dönen Sultan Mahmut, ihtiyara son bir şans daha vermek ister. Etrafındakilere, "Bu ihtiyarı Üsküdar’a götürün, orada hazineye ait dükkanların olduğu yerde eline bir taş alsın ve bulunduğu yerden taşı fırlattığı yere kadar ki alanda bulunan bütün dükkanlar kendisine verilsin" diye ferman buyurur. İhtiyar, taşıyamayacağı büyüklükte bir taşı alır ve tam fırlatacağı sırada taş kafasına düşer ve ihtiyar oracıkta ölür.

Bu olayın ardından Sultan Mahmut, "Vermeyince Mabud, neylesin Sultan Mahmut" der.

Bu sözün, kaderci bir atasözü olduğu ve "Allah istemedikten sonra padişahın bile gücü bir işi yaptırmaya yetmez" gibi bir anlamı olduğu düşünülmektedir.